Бөгөн - Ҡарбуз көнө

Сығышы. Ҡарбуздың тыуған ере тип Көньяҡ Африка тип һанала, унда әле лә уның ҡырағай "ата-бабаларын" - бәләкәй, ҡаты һәм әсе емештәрен осратырға мөмкин.

Тамырҙары. Ҡарбузды Боронғо Мысырҙа 5 мең йылдан ашыу элек үҫтергәндәр. Уларҙы ҡәбер стеналарында һүрәтләгәндәр, ә орлоҡтарҙы фирғәүендәрҙең ҡәберлектәрендә, мәҫәлән, Тутанхамон ҡәберлегендә тапҡандар.

Донъя буйлап таралыу. X быуатта ҡарбуз Ҡытайға сауҙагәр судноларында эләгә. Бөгөн был ил ҡарбуз үҫтереү буйынса донъя лидеры булып тора. Европаға һәм Америкаға ҡарбуз һуңыраҡ килә.

Рәсәйгә ҡарбуздарҙы 800 йыл самаһы элек Әстерхан аша алып килгәндәр. Уларҙы Петр I ваҡытында күпләп үҫтерә башлайҙар.

Составы һәм файҙаһы. Ҡарбуздың 90-92 проценты һыуҙан тора, шуға һыуһынды яҡшы ҡандыра. Унда А, С, ликопин (антиоксидант), калий һәм магний витаминдары бар. Ҡарбуз составындағы цитруллин аминокислотаһы ҡан ағымын яҡшыртыуға булышлыҡ итә.

Сорттарҙың төрлөлөгө. Һары, ҡыҙғылт-һары, аҡ, алһыу төҫтәге ҡарбуздар бар. Япония фермерҙары ҡыҙыҡлы ысул уйлап тапҡан: еләкте махсус контейнерҙарҙа үҫтерә, уларға куб, пирамида йәки йөрәк формаһын бирә. 

Рекордтар. Донъялағы иң ауыр ҡарбуз 159 кг ауырлыҡта була (2013 йылда АҠШ-та үҫтерелә).

Аш-һыу әҙерләү. Ҡарбуздан нардек (бал) әҙерләйҙәр, десерттарға, салаттарға, коктейлдәргә өҫтәйҙәр. Тышын ҡыҙҙыралар йәки маринадлайҙар, ә орлоҡтарын ҡабаҡ кеүек ашайҙар.

Карвинг сәнғәте. Ҡарбуз һырлау Ҡытайҙа яҡынса 2 мең йыл элек барлыҡҡа килгән һәм бөгөн байрамдарҙы биҙәү өсөн йыш ҡулланыла.