Кем һин, ҡайҙан, Ирдан?

– Былтыр көҙ Көрәш һарайында үткән «Дәрүиш рухы» тәүге башҡорт рок-фестивалендә сығыш яһағаныңда ҡыҙҙар йырыңдың һүҙҙәрен яттан белеп, ҡушылып йырлағайны. Тимәк, һинең ижадынды беләләр, яраталар? Кем һин, Ирдан исемле йырсы? Был псевдонимды ҡайҙан алынды?
– Был – минең бәләкәй саҡтан килгән псевдоним, етенсе синыфтан. Үҙем кеүек йырҙар яҙыу менән мауыҡҡан синыфташ менән ултырып уйлап сығарҙым. Фамилиям – Ирғәлин, исемем Данир бит инде, тәүге ижектәрен алып, Ирдан тигән исем килеп сыҡты, килешле генә, данлы ир тигәнде аңлата. Шулайыраҡ.
– Үҙең ҡайһы яҡтан?
– Мин – Фёдоровка районы Юлдаш ауылы егетемен. Шунда XI синыфты тамамлағас, Салауат ҡалаһына уҡырға индем.
– Сәхнәлә үҙеңде иркен тотаһың, бәләкәйҙән сығыш яһайһыңмы? Тәүге тапҡыр концертта йырлағаныңды иҫләйһеңме?
– Сәхнәлә үҙемде иркен тотоуыма йыр уҡытыусыһы Вәсилә Рафиҡ ҡыҙы Ирғәлинаға ҙур рәхмәтлемен. Беренсе тапҡыр йырлағанымды иҫләйем. 2008 йыл ине. Уға тиклем дә сығыш яһағаным булды инде. Шулай ҙа ныҡлап сәхнәгә баҫыуым Салауат ҡалаһында Минсара Миңлебай ҡыҙы Суфиянова етәкселегендәге «Һандуғас» төркөмөнә йөрөгәндә булғандыр, унда күп нәмәгә өйрәндем, тип иҫәпләйем. Шулай уҡ бәләкәй саҡта Вәсилә апай нисек сәхнәлә үҙеңде тоторға, дөрөҫ йырларға, ә башҡорт теле уҡытыусыһы Гөлсәсәк Хәмит ҡыҙы Атйетәрова шиғырҙы тасуири итеп һөйләргә, хис-тойғоларыңды тыңлаусыға еткерергә, артислыҡ серҙәренә өйрәтте.
– Данир, ә ниндәй уҡыусы инең? Ҡайһы фәндәр еңел бирелде? Секция-түңәрәктәргә йөрөнөңмө?
– Үҙемде тәртипле, ябай ауыл уҡыусыһы булғанмындыр, тип уйлайым. Биология һәм химия фәндәрен яраттым. Көрәш секцияһына бик теләп йөрөнөм. Шулай уҡ егеттәр менән турникта төрлө күнегеүҙәр эшләргә өйрәнә торғайныҡ. Беҙҙең хаҡта хатта сәләмәт тормош алып барыу өлгөһөн күрһәтәләр тип, «Ашҡаҙар» район гәзитенә лә яҙып сығарҙылар.
– Һөнәрең буйынса кемһең?
– Медицина юлынан киттем. Әлеге ваҡытта рентгент-лаборант булып эшләп йөрөйөм.
– Сәнғәтте һайламағанһың икән... Барыбер йырҙан айырыла алмайһың. Үкендермәйме?
– Ысынлап та, сәнғәтте һайламаным, сөнки уны үҙем өсөн күберәк хобби һымаҡ күрәмдер. Йыр-моңға һөйөү йөрәктә йәшәй инде. Йырларға бик яратам. Яңыраҡ үҙем дә яҙа башланым. Үкендермәй.
– Танылыу алыуың нисегерәк булды? Йырҙар нисек яҙыла? Һинең йырҙар һағышлыраҡ, шуға ла күптәрҙең күңеленә хуш киләлер, һүҙҙәре күптәрҙең хистәренә ауаздаш...
– Тәүге йырҙарымды 2015 йылда тамашасыларға еткерҙем. Ул ваҡытта урыҫса яҙа торғайным. Башҡортса «Ғашиҡ булдым» тигән бер йырым ғына бар ине. Шунан Рәмилә Ғәликәева һүҙҙәренә «Атай кәрәк» тигән йырҙы сығарҙым. Уның менән танылып киттем, тиһәм дә булалыр. Аҙаҡ «Ҡарама күҙҙәремә» тыуҙы. Кешеләргә ныҡ ҡына оҡшаны һәм әлеге ваҡытта концерттарҙа тамашасы менән бергәләшеп башҡарабыҙ, һүҙҙәрен яттан беләләр. Эйе, йырҙарым әҙерәк һағышлыраҡ. Бәлки, шуға ла халыҡҡа оҡшайҙыр. Йыр һүҙҙәренең мәғәнәле булыуы ла тамашасы йөрәгенә ята бит.

– Һине дуэт менән йырларға саҡырыусылар ҙа күп. Был үҙенсәлекле итеп тамаҡ төбө менән йырлауың, шулай итеп башҡаларҙан айырылып тороуыңдан да киләме икән, нисек уйлайһың?
– Дуэт менән яҙҙырған йырҙар күп, ысынлап та. Беренсеһе Ғәзиз Мөхәмәтов менән булды. Шул ваҡытта «Хәҙер йөрәгемдә яра», «Хәрәкәт – тәнгә дауа» тигән йырҙар яҙылды. Ошо рәүешле икебеҙ ҙә танылып киттек, тип уйлайым. Эйе, бәлки, тамаҡ төбө менән йырлауым оҡшайҙыр, бергә йырларға теләүселәр күп.
– Кемдәр менән дуэттарың бар? Ижадташ дуҫтарың хаҡында ла әйтеп үт әле.
– Ғәзиз Мөхәмәтов, BABY Ti, Zаgа, Илнар Ғәниев, Зөләйха Мөхәмәтова тигән ҡыҙ менән бергә йырлайбыҙ. Азат Хоҙайғолов менән, Алла бирһә, марттың урталарында «Бир ҡулыңды» тигән йыр сығасаҡ. Аҡъегет менән дә башҡарабыҙ. Уларҙың бөтәһе менән дә әлеге ваҡытта ижадташ дуҫтарбыҙ, аралашып йәшәйбеҙ, тип әйтергә мөмкин.
– Бөтөнләй икенсе өлкәлә эшләгәс, концерт, гастролдәргә сығып китеүе ҡыйын түгелме?
– Эш концерттарға ҡамасауламай, биш көн эшләйем дә ял көндәрендә, отпуск ваҡытында гастролдәргә йөрөйөм. Эшләгән урынымдағы етәкселеккә, хеҙмәттәштәремә рәхмәт, аңлап, ярҙам итеп торалар.

– Данир, ошоғаса ҡайһы район-ҡалаларҙа сығыш яһаның?

– 2019 йылда алдыма маҡсат ҡуйҙым, ул саҡта йырсы булараҡ ул тиклем танылмағайным әле, һәм ике-өс йыл эсендә республиканың барлыҡ райондарын тиерлек йөрөп сыҡтым. Күберәк Хәйбулла, Баймаҡ, Белорет, Әбйәлил яҡтарында булабыҙ.
– «Юлдаш Plus» фестивалендә лә ҡатнашып тораһың...
– Эйе, 2022 йылда «Йыл дуэты» номинацияһына йыр тәҡдим иткәйнек, еңеп булманы. Икенсе йылына тағы ла нығыраҡ әҙерләнеп, «Йыл йырсыһы» номинацияһында еңеүгә ирештем. Ә былтыр Илнар Ғәниев менән дуэтыбыҙ иң шәбе тип табылды.
– «Йәншишмә» гәзитен уҡыусыларға ниндәй теләктәрең булыр?
– Уҡыусы саҡта был гәзитте мәктәп китапханаһына инеп уҡый торғайныҡ, беҙгә оҡшай ине. Унан күпте белеп, күп нәмәгә өйрәнеп була. Уҡыусыларға, китаптар, гәзит-журналдар уҡығыҙ, телефонға ғына төбәлеп ултырмағыҙ, тип теләр инем.

– Ихлас яуаптарың өсөн ҙур рәхмәт! Һиңә артабан да уңыштар теләйбеҙ!

Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА һөйләште.

Ҡыҫҡа һорауҙарға яуаптар:

Тыуған көнөм – 30 март, 1995 йыл.
Яратҡан миҙгелем – йәй.
Яратҡан фильм – «Бер йыллыҡ ғүмер» (2020).
Яратҡан китабым – «Оҙон-оҙаҡ бала саҡ».
Яратҡан шағирым – Мостай Кәрим.
Яратҡан композитор, аранжировкалаусым – Илнар Ғәниев.
Яратҡан машина маркаһы – «Шевроле».

Кем һин, ҡайҙан, Ирдан?

Был йырсының сығыштарын яратып ҡарайым, ҡыҙыҡһынып күҙәтәм.